Çoklu Zeka

Bildiğiniz üzere okulumuzda çocuklarımızın birçok farklı alanlarının gelişimini destekleme çabası içerisindeyiz. Çocuklarımızın duygusal, sosyal, fiziksel, bilişsel ve dil gelişimlerini yaş düzeylerine uygun olarak hazırladığımız programlar dahilinde “yaşayarak, deneyerek, eğlenerek” öğrenme felsefesiyle daha üst seviyelere taşımaya gayret ediyoruz.1. Dönem sonuna yaklaştığımız şu günlerde öğretmenler ve rehberlik birimi ortak çalışmasıyla çocuklarımızın gelişim raporları hazırlanmaktadır. Tüm kadromuz adına şunu söylemeliyiz ki; tüm çocuklarımızla gurur duyuyoruz, çünkü sene başından bu yana gösterdiğimiz çabaların karşılığını bizlere veriyorlar. Evet, çocuklarımızda birçok alanda gelişim gözlemliyoruz, ancak sizlerden dikkate almanızı istediğimiz bir şey var ki o da her alanın aynı anda ve aynı hızda gelişim göstermediğidir. Her yeni öğrenilen bilgi için farklı farklı anlatım ve öğretim yolları kullanılıyor olsa da çocuklarımızın bireysel farklılıkları, yatkınlıkları ve potansiyelleri doğrultusunda geliştirdikleri yönlerinin ağırlıkları birbirinden farklıdır. Bu farklılıkların kaynaklarını daha iyi açıklayabilmek adına bu hafta çoklu zeka kuramını ele almak istedik.

Yıllarca insanların doğuştan geldiğine inanılan belli bir zekaya sahip olduğu, yaşamını onunla sürdürdüğü görüşü hâkimken artık günümüzde insan zekasının sınırları, araştırmalarla birlikte yeniden çizilmeye başlandı.

Günümüzde IQ’nun hayattaki başarı konusunda zayıf bir gösterge olduğuna dair pek çok bulgu ortaya çıkarılmıştır. IQ’nun doğru kabullenilip yıllarca hakimiyetini sürdürmesi sonucu, toplumlar zekanın sınırlı olarak ele alınması ile belirlenen kalıba uymayan pek çok yaratıcı akıldan mahrum kalmıştır.

Geçen uzun yıllar sonunda ortaya çıkan ürünler hem eğitimciler hem de aileler açısından hiç umut verici değildi. Çünkü okul hayatı boyunca başarılı sayılan öğrenciler, mezuniyet sonrası büyük sıkıntılarla iş hayatına girebiliyor ve gerçek hayata uyumda pek çok sıkıntı yaşıyorlardı.

Bir öğrenme psikoloğu olan Howard GARDNER zeka kavramına farklı bir boyut getirdi. GARDNER, 1983’te yazdığı “ Aklın Çerçeveleri” adlı kitabında kültürlerin ve bilim adamlarının zekayı çok kısıtlı olarak tanımlayarak ele aldıklarını, zekanın bir veya birkaç faktörden çok daha fazlasını içerdiğini ve her insanda 7 farklı zekanın bulunduğu tezini ortaya attı.
Prof. GARDNER, çalışmaları sonucu zekayı yeniden tanımladı. Zeka, değişen dünyada yaşamak ve değişimlere uyum sağlamak amacıyla her insanda kendine özgü bulunan yetenekler ve beceriler bütünüdür. İnsan zekası yaşamın her anında, bir makineyi icat ederken, bir hedefi gerçekleştirirken, insanları ikna ederken, bir söküğü dikerken veya bir resim çizerken, bir rolü canlandırırken çok farklı zaman ve durumlarda harekete geçer ve kullanılır.

Prof. GARDNER’ın tanımladığı zeka türleri :
 Sözel – Dilsel Zeka
 Mantıksal – Matematiksel Zeka
 Görsel – Mekansal Zeka
 Bedensel – Kinestetik Zeka
 Müziksel – Ritmik Zeka
 Kişisel – İçsel Zeka
 Kişilerarası – Sosyal Zeka
 Doğa – Varoluşcu Zeka

Son iki yıldır Sosyal ve Kişisel Zekalar bilim adamları ve eğitim bilimciler tarafından “ Duygusal Zeka” başlığı altında ele alınmaktadır. 1995 yılında Doğa Zekası, (doğadaki nesneleri tanıma ve sıralama becerisi) 8. zeka olarak kabul edildi ve üzerinde çalışmalar sürdürülmektedir.

Sözel – Dilsel Zeka: Dili etkili bir biçimde kullanma, kelimelerle ve seslerle düşünme, dildeki kompleks anlamları kavrayabilme, insanları ikna edebilme, dildeki farklı yapıları fark edebilme, yeni yapılar oluşturabilme, farklı dilsel kalıplarla ilgilenme becerisidir.

Sözel – Dilsel Zekaya Sahip İnsanların Özellikleri :

♥Farklı kelimeleri, sesleri, ritimleri, renkleri dinler ve tepkide bulunur.
♥Diğer insanların seslerini, dil üslubunu, okumasını ve yazmasını taklit edebilir.
♥Dinleyerek, okuyarak, yazarak ve konuşarak öğrenir.
♥Cümleleri dinler, yorumlar, farklı bir tarzda ifade eder ve söylediklerini hatırlar.
♥Okuduklarını anlar, özetler ve kolaylıkla hatırlar.
♥Farklı zamanlarda, farklı amaçlar için, farklı gruplara etkili bir biçimde hitap edebilir.
♥Dinleyicileri, konuşmaları ile etkiler. Okuma, yazma, dinleme ve konuşma gibi dil sanatlarında farklı yapılar oluşturabilir.
♥Dilbilgisi kurallarını etkili bir biçimde kullanarak yazar. Kelime dağarcığı zengindir.
♥Farklı dilleri öğrenme becerisine sahiptir.
♥Hikaye, şiir yazma gibi etkinliklerden zevk alır.
♥Yeni dil formları oluşturur.
♥Etkili dinleme becerilerine sahiptir.

Matematiksel – Mantıksal Zeka: Sayılarla çalışma, muhakeme etme, tümevarım ve tümdengelim teknikleri ile düşünebilme, soyut ve sembolik problemleri çözebilme, kavramlar, düşünceler ve fikirler arası kompleks ilişkileri algılayabilme becerisidir.

Matematiksel – Mantıksal Zekaya Sahip İnsanların Özellikleri:

♥Neden sonuç ilişkilerini çok iyi kurar.
♥ Somut cisimleri soyut sembolik ifadelere dönüştürebilir.
♥Mantıksal problem çözümlerinde başarılıdır.
♥Hipotezler kurar ve sınar.
♥Bulmaca ve zeka oyunlarını sever.
♥Miktar tahminlerinde bulunur.
♥Grafikler ya da şekiller halinde verilen (görsel) bilgileri yorumlar.
♥Bilgisayar programları hazırlar.
♥Grafik, şema, şekillerle çalışmaktan hoşlanır.

Görsel – Mekansal Zeka: Resimlerle, şekillerle düşünebilme, görsel dünyayı algılayabilme, şekil, renk ve dokuları zihnin gözleriyle görebilme ve bunları sanatsal formlara dönüştürebilme yeteneğidir. Psiko-motor becerilerin gelişmesiyle başlar, el-vücut-beyin koordinasyonunun gelişimi küçük kas gelişiminin mükemmel çalışmalarıyla geliştirilebilir.

Görsel ve Mekansal Zekaya Sahip İnsanların Özellikleri:

♥Görerek ve gözleyerek öğrenir.
♥ Kolaylıkla yön bulma becerisine sahiptir.
♥Grafik, diyagram, harita, şekil ve modelleri yorumlayabilir.
♥Dinlediklerinden zihinsel objeler hayaller, resimler üretir. Öğrendiği bilgileri hatırlamada bu zihinsel resimleri kullanır.
♥Çizmek, resim yapmak, boyamak ve modeller oluşturmaktan zevk alır.
♥Üç boyutlu ürünler hazırlamaktan hoşlanır.
Origami ve maketler hazırlar. Bir objenin farklı açılardan perspektifini anlayabilir, onu zihninde canlandırabilir.
♥Öğrendiği bilgileri somut ve görsel sunuşlara dönüştürür.

Kinestetik – Bedensel Zeka: Aklın ve vücudun mükemmel bir fiziksel performansla birleştirilerek belli bir amaca yönelik faaliyetlerin sergilenebilmesi yeteneğidir.

Kinestetik ve Bedensel Zekaya Sahip İnsanların Özellikleri:

♥Zihin ve vücut koordinasyonlarını etkili bir biçimde kullanır.
♥Sağlıklı yaşam konusunda vücuduna özen gösterir.
♥Fiziksel işlerde, görevlerde denge, zerafet, maharet ve dakiklik gösterir.
♥Çevresini, nesneleri, eşyaları dokunarak ve hareket ederek inceler. Öğrendiklerine dokunmayı ya da onları kullanmayı tercih eder.
♥Fiziksel maharet isteyen alanlarda ( dans, spor…) yenilikler keşfeder ve farklılıklar ortaya çıkarır.
♥Rol yapma, atletizm, dans, dikiş nakış gibi alanlarda yeteneği vardır.
♥Aktif katılımla daha iyi öğrenir. Söylenenden daha çok yapılanı hatırlar.
♥Gezi-inceleme-model/ maket yapma gibi fiziksel aktivitelere katılımdan zevk alır.
♥Organizasyon yapma özelliği gelişmiştir.
♥Bulundukları çevreye ve onu kapsayan sistemlere karşı duyarlıdır ve sorumlu davranır.

Kişilerarası-Sosyal Zeka: İnsan aklının en önemli özelliklerindendir. İnsanlarla birlikte çalışabilme, Sözel – Bedensel Zeka dilini etkili bir biçimde kullanarak çok farklı karakterlere sahip insanlarla kolaylıkla iletişim kurabilme, insanları yönetebilme, onlarla uyumlu çalışabilme ve insanları ikna edebilme becerisidir.

Sosyal Zekaya Sahip Bireylerin Özellikleri:

♥Yaşıtları ile ya da farklı yaş grupları ile birlikte olmaktan zevk alır.
♥Diğer insanların duygularına karşı duyarlıdır.
♥Diğer insanları konuşmaları ile etkiler.
♥Grup ve takım çalışmalarından, çok özel ve mükemmel ürünler ortaya çıkararak, gruplar halinde çalışmaktan zevk alır.
♥Farklı kültürler, farklı yaşam tarzları konusunda çok meraklıdır.
♥Çok küçük yaşlarda bile toplumsal ve politik sorunlarla ilgilenebilir.
♥Güçlü bir espri yeteneğine sahiptir.
♥Davranışlarının sonuçlarını değerlendirebilir.
♥İnsanların her tür davranışına karşı kabul edicidir.
♥Sözel ve bedensel dili etkili bir biçimde kullanır.
♥Farklı ortamlara, farklı insan topluluklarına girdiklerinde kolaylıkla uyum sağlayabilir.
♥İnsanları organize etme yetenekleri vardır. Liderlik vasıflarını taşır.

Kişisel- İçsel Zeka: Kendimiz hakkındaki duygu ve düşünceleri şekillendirebilme, yaşamı sürdürebilme ve yaşadıklarımızdan öğrendiklerimizle, hayat felsefemizi oluşturabilme, yaşamımızı bu doğrultuda planlanma, kişisel istek ve hayaller oluşturabilme becerisidir.

Kişisel Zekaya Sahip İnsanların Özellikleri :

♥Yalnız kalmaktan hoşlanır.
♥Yaşadığı her olay ve deneyim üzerinde çok fazla düşünür.
♥Kendi içinde bir değer ve anlayış sistemi oluşturur.Her şeyde kendinden bir şey arar.
♥Kendi duygu ve düşüncelerinin farkındadır.
♥Kendisini farklı tarzlarda ifade edebilir ; yazar,ressam,heykeltraş…vb.
♥Yaşam felsefesini oluşturmaya yönelik bir anlayış içindedir.
♥Bireysel çalışmalardan zevk alır.
♥Yaşamında motivasyon kaynağı, hedefleridir.
♥Kendisi üzerinde düşünmek için çok zaman harcar ve sürekli bir kişisel değerlendirme süreci yaşar.

Müziksel – Ritmik Zeka: Sesler, notalar, ritimlerle düşünme, farklı sesleri tanıma ve yeni sesler, ritimler üretme, ritmik ve tonal kavramları tanıma ve kullanma, çevreden gelen seslere ve müzik aletlerine karşı duyarlı olabilme becerisidir.

Müziksel Zekaya Sahip İnsanların Özellikleri

♥İnsan sesi ve çevreden gelen sesler gibi çok farklı seslere karşı duyarlıdır, dinler ve tepkide bulunur.
♥ Müziği yaşamında kullanmak için fırsatlar oluşturur.
♥Seslerle nota ve ritimlere karşı özel bir ilgiye sahiptir.
♥Müziği hareketlerle birleştirerek farklı figürler ortaya çıkarabilir.
♥Müziksel enstrümanlara karşı ilgilidir. Enstrümanları kullanmayı kolaylıkla öğrenebilir.
♥Orijinal müzik kompozisyonları oluşturabilir.
♥Ritim tutar.
♥Öğrendiği şarkıları mırıldanarak gezer.

Doğa Zekası: Doğadaki tüm canlıları tanıma, araştırma ve canlıların yaratılışları üzerine düşünme becerisidir.

Doğa Zekası Gelişmiş İnsanların Özellikleri :

♥Doğadaki hemen her canlının yaşamına ilgi duyar. Farklı canlı türlerinin isimlerine karşı dikkatlidir; çiçek türleri, hayvan türleri onlar için çok çekicidir.
♥Zooloji, botanik, organik kimya, tıp, fotoğrafçılık, dağcılık, izcilik, vb. gibi alanlara ilgi duyar.
♥Seyahat etmeyi, belgeseller izlemeyi severken, doğa ve gezi dergilerini incelemekten hoşlanır.
♥ Doğadaki bitki türlerine karşı duyarlıdır.
♥Doğanın insanlar üzerindeki ya da insanın doğa üzerindeki etkisi ile ilgilenir.

Add your thoughts

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir